www.metale.pl


LEGALNE JEDNOSTKI MIAR

Obowiązujące w Polsce legalne jednostki miar ustalone zostały rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 17.10.1975 r. i doprecyzowane zarządzeniem Prezesa Polskiego Komitetu Normalizacji i Miar z dnia 05.01.1976 r.

W skład legalnych jednostek miar weszły jednostki międzynarodowego układu jednostek SI oraz jednostki miar szeroko rozpowszechnione i z dziedzin specjalnych nie należące do tego układu. Do przejściowego stosowania dopuszczono inne jednostki będące w użyciu, z określeniem terminów ich wycofania. Pozostawiono pełną swobodę stosowania dowolnych jednostek w pracach naukowych.

Międzynarodowy Układ Jednostek Miar SI (Le Système International ďUnités), współczesna postać Systemu Metrycznego, określony został ostatecznie przez Generalną Konferencję Miar w 1975 r.


Jednostki układu SI

4    podstawowe jednostki SI

Wielkość

Jednostka

nazwa

symbol (oznaczenie)

nazwa

symbol
(oznaczenie)

wymiar

Długość

l        długość

b       szerokość

h       wysokość

r        promień

d       średnica

L       długość krzywej

s       droga

metr

m

m

Masa

m (M)

kilogram

kg

kg

Czas

t (T)

sekunda

s

s

Prąd elektryczny
(natężenie prądu elektrycznego)

I

amper

A

A

Temperatura termodynamiczna

T (q)

kelwin

K

K

Liczność materii (ilość materii)

n, u

mol

mol

mol

Światłość

I (J)

kandela

cd

cd

4    uzupełniające jednostki SI

 

Kąt płaski

radian

rad

 

 

Kąt bryłowy

steradian

sr

 

4    pochodne jednostki SI

tj. jednostki miar wyrażalne za pomocą iloczynów i ilorazów jednostek SI, podstawowych i uzupełniających.

jednostki wielkości fizykochemicznych

Wielkość

Jednostka

nazwa

symbol

wzór

znaczenie liter

nazwa

symbol

wyrażenie

Gęstość

r

 

 

kilogram na metr sześcienny

kg/m3

m-3 · kg

Ilość substancji

n, n

 

 

mol

mol

 

Masa molowa

M, Mm

m – masa
n – liczba moli

kilogram na mol

kg/mol

kg · mol-1

Objętość molowa

Vn

V – objętość
n – liczba moli

metr sześcienny na mol

m3/mol

m3 · mol-1

jednostki wielkości mechanicznych

Wielkość

Jednostka

nazwa

symbol

wzór określający

znaczenie liter

nazwa

symbol

wyrażenie

Kąt płaski

a, b, …

r – promień
L – długość łuku

radian

rad

 

Powierzchnia

A, S

A – powierzchnia prostokąta o bokach b, l

metr kwadratowy

m2

m2

Objętość

V, v

V – objętość prostopadłościanu o krawędziach b, h, l

metr sześcienny

m3

m3

Krzywizna

r

r – promień okręgu

metr do potęgi
minus pierwszej

1/m

m-1

Częstotliwość

n, f

T – okres zjawiska

herc

Hz

s-1

Okres

T

n – częstotliwość

sekunda

s

s

Prędkość

v, c, u

l – długość
t – czas

metr na
sekundę

m/s

m · s-1

Przyspieszenie (przyspieszenie ziemskie, standardowe)

a
(g, gn)

t – czas

v – prędkość liniowa

metr na
kwadrat sekundy

m/s2

m · s-2

Gęstość (masy)

r

m – masa
V – objętość

kilogram na
metr sześcienny

kg/m3

kg · m-3

Pęd

p

m – masa
v – prędkość

kilogram razy
metr na sekundę

kg · m/s

m · kg · s-1

Siła (siła ciężkości, ciężar)

F, G

m – masa
t – czas
v
– prędkość

niuton

N

m · kg · s-2

1N = 1kg·(1m/s2)

Ciężar właściwy

g

G – ciężar
V – objętość

niuton na
metr sześcienny

N/m3

m-2 · kg · s-2

Ciśnienie (naprężanie normalne, naprężanie styczne)

p
(s, t)

F – siła działająca prostopadle na powierzchnię S

paskal

Pa

m-1 · kg · s-2

1Pa = 1N : (1m2)

Deformacja liniowa, wydłużenie względne

e

l – długość
l0 – długość początkowa

 

 

 

Moduł Younga

E

e – wydłużenie względne
s – naprężenie normalne

niuton na
metr kwadratowy

N/m2

m-1 · kg · s-2

Praca



Energia
(kinetyczna, potencjalna)

W, A



E, W,
Ek, T, K;
Ep, V, F

 

F – siła
l – długość drogi
a – kąt pomiędzy kierunkami siły i drogi

m – masa ciała
v – prędkość
h – różnica poziomów,
mg – ciężar ciała

dżul

 

J

m2 · kg · s-2

1J = 1N · 1m

1J = (1kg) ·
  (1m/s)
´ (1m/s)

1J = (1kg) ·
  (1m/s2) · (1m)

Moc
(strumień energii)

P

t – czas
W – praca

wat

W

m2 · kg · s-3

1W = 1J : (1s)

Lepkość
(dynamiczna)

h

F – siła
S – powierzchnia
v – prędkość

paskalosekunda

Pa · s

m-1 · kg · s-1

1 Pa · s = 1 Pa :
  (1m/s):(1m)

Lepkość
(kinetyczna)

n

hlepkość dynamiczna
r – gęstość

metr kwadratowy na sekundę

m2/s

m2 · s-1
1 m2/s = (1Pa·s):
   (1 kg/m3)

Współczynnik tarcia

f

FT – siła tarcia
FN – siła nacisku

1 = 1 N : (1 N)

jednostki wielkości cieplnych

Wielkość

Jednostka

nazwa

symbol

wzór

znaczenie liter

nazwa

symbol

wyrażenie

Pojemność ciepła

C

Q – ciepło
T – temperatura

dżul na kelwin

J/K

m2 · kg · s-2 ´ K-1
(1J=1W´1s)

Ciepło właściwe (pojemność cieplna właściwa)

c

dQ – ciepło, które dostarczane masie m powoduje zmianę jej temperatury o dT

m – masa

dżul na kilogram i kelwin

J/(kg·K)

m2 · s-2 · K-1

Ciepło właściwe molowe (molowa pojemność cieplna)

Cn

dQ – ciepło, które dostarczane masie molowej powoduje zmianę jej temperatury o dT

m – masa

n – liczba moli

dżul na mol i kelwin

J/(mol·K)

m2 · kg · s-2 ´ K-1

Strumień ciepła (moc ciepła)

F

Q – ciepło

t – czas

wat

W

m2 · kg · s-3

Gęstość powierzchniowa strumienia ciepła (energia)

q

F – strumień ciepła przechodzący przez powierzchnię S

wat na metr kwadratowy

W/m2

kg · s-3

Przenikalność energii cieplnej

k

q – gęstość powierzchniowa strumienia ciepła
T – temperatura

wat na metr kwadratowy i kelwin

W/(m2·K)

kg · s-3 · K-1

Gradient temperatury

grad T

dT – spadek temperatury na długości dl

kelwin na metr

K/m

m-1 · K

Przewodność cieplna właściwa (konduktywność cieplna)

l

q – gęstość powierzchniowa strumienia ciepła

T – temperatura

wat na metr i kelwin

W/(m·K)

m · kg · s-3 · K-1

Przewodność cieplna

L

l – długość kanału cieplnego
S – przekrój poprzeczny kanału cieplnego

wat na kelwin

W/K

m2 · kg · s-3 · K-1

Opór cieplny właściwy
(rezystywność cieplna)

1/l

l – przewodność cieplna właściwa

metr razy kelwin na wat

m·K/W

m-1 · kg-1 ´ s3 · K

Opór cieplny

RT

L – przewodność cieplna

kelwin na wat

K/W

m-2 · kg-1 ´ s3 · K

Współczynnik rozszerzalności liniowej

a

l0, l – długość początkowa i końcowa
T – temperatura

kelwin do potęgi minus pierwszej

1/K

K-1

Współczynnik rozszerzalności objętościowej

g

V0, V – objętość początkowa i końcowa
T – temperatura

kelwin do potęgi minus pierwszej

1/K

K-1

Współczynnik temperaturowej zmiany ciśnienia

b

p0, p – ciśnienia początkowe i końcowe
T – temperatura

kelwin do potęgi minus pierwszej

1/K

K-1

Wyrównywalność temperatury

a

cp – ciepło właściwe przy stałym ciśnieniu
l – przewodność cieplna właściwa
r – gęstość

metr kwadratowy na sekundę

m2/s

m2 × s-1

Strumień masy (przepływ masy)

mt

m – masa
t – czas

kilogram na sekundę

kg/s

kg × s-1

 


jednostki wielkości elektrycznych

Wielkość

Jednostka

nazwa

symbol

wzór

znaczenie liter

nazwa

symbol

wyrażenie

Gęstość prądu elektrycznego

j, J

I – prąd elektryczny
S – powierzchnia przekr. poprzecznego

amper na metr kwadratowy

A/m2

m-2 · A

Napięcie elektryczne

U

I – prąd elektryczny
P – moc
R – rezystancja

wolt

V

m2 · kg · s-3 · A-1

Rezystancja
(opór elektryczny czynny)

R

U – napięcie

I – prąd elektryczny

om

W

m2 · kg · s-3 ´ A-2 (1W = 1V (:1A))

Rezystywność
(opór elektryczny właściwy)

r

l – długość
R – rezystancja
S – pow. przekroju

omometr

W·m

m3 · kg · s-3 ´ A-2

Konduktancja (przewodność elektryczna)

G

R – rezystancja

simens

S

m-2 · kg-1 · s3 ´ A2

(1S = 1W-1)

Konduktywność (przewodność właściwa elektryczna, elektrolityczna)

g,s

 

r – rezystywność

simens na metr

S/m

m-3 · kg-1 · s3 ´ A2

jednostki ciśnienia z różnych układów

Nazwa

Pa

dyn/cm2

kG/cm2

atm

bar

Tr

mm H2O

1 paskal
 = 1 Pa (1 N/m2)

1

10

1,019716× 10-5

9,86923 × 10-6

10-5

7,50062 × 10-3

1,01974 × 10-1

1 dyna na cm kwad.
 = 1 dyn/cm2

10-1

1

1,019716× 10-6

9,86923 × 10-7

10-6

7,50062 × 10-4

1,01974 × 10-2

1 atmosfera tech. = 1 kG/cm2

9,80665 × 104

9,80665 × 105

1

9,67841 × 10-1

9,80665 × 10-1

7,35559 × 102

1,00003 × 104

1 atmosfera fizyczna
 = 1 atm

1,01325 × 105

1,01325 × 106

1,033

1

1,01325

7,60 × 102

1,03326 × 104

1 bar

105

106

1,019716

9,86923 × 10-1

1

7,50062 × 102

1,01974 × 104

1 tor = 1 Tr
 = 1 mm Hg
(przy 0°C)

1,333224 × 102

1,333224 × 103

1,360 × 10-3

1,3157895× 10-3

1,333224× 10-3

1

1,35954 × 10

1 funt-siła na cal kwadratowy = 1 Lb/in2

6,894757 × 103

6,894757 × 104

7,031 × 102

6,80460 × 10-2

6,894757 × 10-2

5,17149 × 10

7,03089 × 102

1 funt-siła na stopę kwadr. = 1 Lb/ft2

4,788 × 10

4,788 × 102

4,882 × 104

4,725 × 10-4

4,788 × 10-4

3,5911 × 10-1

4,882

1 cal słupa rtęci
 = 1 cal Hg
(przy 0°C)

3,386 × 103

3,386 × 104

3,453 × 102

3,342 × 10-2

3,386 × 10-2

2,540 × 10

3,453 × 102

1 milimetr słupa wody
= 1mm H2O (przy 4°C, 1 atm)

9,80638

9,80638 × 10

9,99972 × 10-5

9,67814 × 10-5

9,80638 × 10-5

7,35539 × 10-2

1

4    Najczęściej stosowane przedrostki wielokrotne i podwielokrotne SI

Nazwa mnożnika

Mnożnik

Przedrostek

Pochodzenie nazwy

nazwa

symbol

bilion

1012 = 1 000 000 000 000

tera

T

gr.  teras – sięgający nieba

miliard

109 = 1 000 000 000

giga

G

gr. gigas – olbrzym

milion

106 = 1 000 000

mega

M

gr. megas – wieki

tysiąc

103 = 1 000

kilo

k

gr. chilas – tysiąc

sto

102 = 100

hekto

h

gr. hekato – sto

dziesięć

101 = 10

deka

da

gr. dekas – dziesięć

dziesiąta

10-1 = 0,1

decy

d

łac. decem – dziesięć

setna

10-2 = 0,01

centy

c

łac. centum – sto

tysięczna

10-3 = 0,001

mili

m

łac. mille – tysiąc

milionowa

10-6 = 0,000 001

mikro

m

gr. mikros – mały

miliardowa

10-9 = 0,000 000 001

nano

n

wł. nano – karzełek

bilionowa

10-12 = 0,000 000 000 001

piko

p

wł. piccolo – maleńki


Jednostki legalne spoza układu SI

4    legalne jednostki miar, nie należące do układu SI

 

Jednostka

Nazwa wielkości

nazwa

symbol

masa

tona

t

czas

minuta
godzina
doba
dzień
tydzień
miesiąc
kwartał
rok

min
h
d

powierzchnia

hektar

ha

objętość, pojemność

litr

l

temperatura

stopień Celsjusza

°C

kąt płaski

stopień
minuta
sekunda
grad

°


g

energia

elektronowolt

eV

masa atomowa

jednostka masy atomowej

 

długość

jednostka astronomiczna długości
parsec

AU, UA
pc

4    pochodne jednostki miar

tj. jednostki miar wyrażalne za pomocą iloczynów i ilorazów jednostek wymienionych wyżej
– nie należących do układu SI lub jednostek miar wymienionych powyżej i jednostek SI.

Niektóre jednostki pochodne różnych wielkości

 

Jednostka

 

 

Nazwa wielkości

nazwa

symbol

Relacje między jednostkami, definicje

Uwagi

Masa

tona

t

1t = 1Mg = 103kg

 

Czas

minuta
godzina
doba

min
h
d

1min = 60s
1h = 60min = 3600s = 3,6ks
1d = 24h = 86400s = 86,4ks

 

Temperatura

stopień Celsjusza

°C

dla różnicy temperatury
1°C = 1K

 

Kąt płaski

stopień
minuta

sekunda

grad

°




g

1° = p/180 rad = 1,745 329·10-2 rad
1’ = 1°/60 = p/10800 rad =
   = 2,908 882·10-4 rad
1” = 1’/60 = p/648 000 rad =
   = 4,848 14· 10-6 rad
1g = p/200 rad » 1,570 796·10-2 rad

 

Powierzchnia

hektar

ha

1ha = 1hm2 = 104 m2

stosuje się do wyrażania powierzchni gruntów

Objętość, pojemność

litr

l, L

1L = 1dm3 = 10-3 m3

l – stosuje się do wyrażania objętości płynów i materiałów sypkich oraz pojemności zbiorników

Prędkość liniowa

kilometr na godzinę

km/h

1km/h = 1/3,6 m/s

 

Prędkość obrotowa (częstość obrotów)

obrót na sekundę /

obrót na minutę

obr/s
obr/min

1obr/s = 1s-1
1obr/min = 1/60s-1

 

gęstość (masy)

kilogram na litr

kg/L

1kg/L = 103 kg/m3

 

jednostki wielkości elektrycznych i innych

 

Jednostka

 

 

 

Nazwa wielkości

nazwa

symbol

Relacje między jednostkami, definicje

Uwagi

Energia, praca

kilowatogodzina

kW·h

1kW·h = 3,6·106 J = 3,6 MJ

 

Moc pozorna

woltoamper

V·A

1V·A = 1W

 

Moc bierna

war

var

1var = 1W

 

Objętość molowa

litr na mol

L/mol

1L/mol = 10-3 m3/mol

 

Stężenie molowe

mol na litr

mol/L

1mol/L = 103 mol/m3

 

pH, wykładnik stężenia jonów wodorowych

jedność

1

– wartość liczbowa stężenia molowego wyrażanego w mol/dm3

Stosunek dwóch wartości tej samej wielkości

jedność
procent
promil
część milionowa

1
%
o/oo
ppm

1 =1/1
1% = 1/100
1o/oo = 1/1000
1ppm = 1/1 000 000

 

 

 


Relacje jednostek z innych układów do jednostek SI

Relacje niektórych jednostek wielkości mechanicznych w układach CGS i ciężarowym (poprzedzających układ SI) do odpowiednich jednostek SI.

 

Układ SI

Układ CGS

Układ ciężarowy


Wielkość


nazwa jednostki


symbol

wymiar (symbol)

mnożnik
A1

mnożnik
A2

symbol jednostki

mnożnik
A3

mnożnik
A4

Masa

kilogram

kg

g

103

10-3

inert
  = kG·s2/m

0,10197

9,80665

Powierzchnia (pole powierzchni)

metr kwadratowy

m2

cm2

104

10-4

m2

1

1

Objętość

metr sześcienny

m3

cm3

106

10-6

m3

1

1

Prędkość liniowa

metr na sekundę

m/s

cm/s

10-2

102

m/s

1

1

Przyspieszenie

metr na kwadrat sekundy

m/s2

cm/s2

102

10-2

m/s2

1

1

Gęstość masy

kilogram na metr sześcienny

kg/m3

g/cm3

10-3

103

inert/m3
  = kG·s2/m4

0,10197

9,80665

Siła

niuton

N

dyn = g·cm/s2

105

10-5

kG

0,10197

9,80665

Ciężar właściwy

niuton na metr sześcienny

N/m3

dyn/cm3
  = g/(cm2·s2)

10-1

10

kG/m3

0,10197

9,80665

Ciśnienie

paskal

Pa

dyn/cm2
  = g/(cm·s2)

10

10-1

kG/m2

0,10197

9,80665

Moduł sprężystości

paskal

Pa

dyn/cm2
  = g/(cm·s2)

10

10-1

kG/m2

0,10197

9,80665

Napięcie powierzchniowe

niuton na metr

N/m

dyn/cm = g/s2

103

10-3

kG/m

0,10197

9,80665

Praca, energia

dżul

J

erg = g·cm2/s2

107

10-7

kG·m

0,10197

9,80665

Udarność

dżul na metr kwadratowy

J/m2

erg/cm2 = g/s2

103

10-3

kG·m/m2

0,10197

9,80665

Moc

wat

W

erg/s
  = g·cm2/s2

107

10-7

kG·m/s

0,10197

9,80665

jedna jednostka SI = A1 jednostki CGS             jedna jednostka SI = A3 jednostki układu ciężarowego

jedna jednostka CSG = A2 jednostki SI             jedna jednostka układu ciężarowego = A4 jednostki SI

 

Relacje niektórych jednostek wielkości cieplnych w układzie CGS do odpowiednich jednostek SI.

 

Układ SI

Układ CGS


Wielkość


nazwa jednostki


symbol


symbol jednostki

mnożnik A1

mnożnik A2

pojemność cieplna

dżul na kelwin

J/K

egr/K = cm-2·g·s-2·K-1

107

10-7

ciepło właściwe

dżul na kilogram i kelwin

J/(kg·K)

egr/(g·K) = cm-2·s-2·K-1

104

10-4

ciepło właściwe molowe

dżul na mol i kelwin

J/(mol·K)

erg/(mol·K) = cm--2·g·s-2·K-1·mol-1

107

10-7

przenikalność energii cieplnej

wat na metr kwadratowy i kelwin

W/(m2·K)

erg/(s·cm2·K) = g·s-3·K-1

103

10-3

gradient temperatury

kelwin na metr

K/m

K/cm

10-2

102

współczynnik przewodzenia ciepła

wat na metr i kelwin

W/(m·K)

erg/(s·cm·K) = cm·g·s-3·K-1

105

10-5

jedna jednostka SI = A1 jednostki CGS             jedna jednostka CSG = A2 jednostki SI

Niektóre brytyjskie i amerykańskie jednostki miar i ich relacje do odpowiednich jednostek SI

UK – brytyjski; US – amerykański; Int – międzynarodowy

jednostka obca

 

 

 

nazwa

symbol

nazwa polska

relacja do innych jednostek

jednostki długości

 

 

 

nautical mile (UK)

n. mile (UK)

mila morska (UK)

1 n. mile (UK) = 1,85318 km

nautical mile (US)

n. mile (US)

mila morska (US)

1 n. mile (US) = 1,852 km

mile (Int)

mi (Int)

mila (Int)

1 mila (Int) = 1760 yd = 1,60934 km

yard

yd

jard

1 yd = 3 ft = 914,4 mm

foot

ft

stopa

1 ft = 12 in = 304,8 mm

inch

in

cal

1 in = 25,4 mm

calibre

cl

kaliber

1 cl = 254 mm

jednostki powierzchni

 

 

 

square mile (Int)

mi2, sq mi

mila kwadratowa

1 mi2 (Int) = 640 ac = 2,58999 km2

acre

ac

akr

1 ac = 4840 yd2 = 4046,86 m2

square yard

yd2, sq yd

jard kwadratowy

1 yd2 = 9 ft2 = 0,836127 m2

square foot

ft2 , sq ft

stopa kwadratowa

1 ft2 = 144 in2 = 929,030 cm2

square inch

in2 , sq in

cal kwadratowy

in2 = 645,16 mm2

jednostki objętości

 

 

 

ton register

ton reg

tona rejestrowa

1 ton reg = 2,83168 m3

cubic yard

yd3

jard sześcienny

1 yd3 = 0,764555 m3

cubic foot

ft3

stopa sześcienna

1 ft3 = 28,3169 dm3

cubic inch

in3

cal sześcienny

1 in3 = 16,3871 cm3

bushel (UK)

bu (UK)

buszel (UK)

1 bu (UK) = 36,3687 dm3

gallon (UK)

gal (UK)

galon (UK)

1 gal (UK) = 1,20094 gal(US)
   = 4,54609 dm3

fluid ounce (UK)

fl oz (UK)

uncja cieczy (UK)

1 fl oz (UK) = 28,8 cm3

barrel

bbl (US)

beczka (baryłka)

1 bbl (US) = 42 gal (US)
   = 158,987 dm3

bushel (US)

bu (US)

buszel (US)

1 bu (US) = 35,2391 dm3

fluid gallon (US)

gal liq (US)

galon cieczy (US)

1 gal liq (US) = 3,78541 dm3

fluid ounce (US)

fl oz (US)

uncja cieczy (US)

1 fl oz (US) = 29,574 cm3

jednostki masy

 

 

 

long ton

ton (UK)

tona (UK)

1 ton (UK) = 2240 lb = 1,010 Mg

short ton

ton (US)

tona (US)

1 ton (US) = 2000 lb = 0,907185 Mg

pound

lb

funt

1 lb = 16 oz = 0,453592 kg

ounce

oz

uncja

1 oz = 28,3495 g

jednostki gęstości

 

 

 

pound per cubic foot

lb/ft3, lb/cu ft

funt na stopę sześcienna

1 lb/ft3 = 16,0185 kg/m3

ounce per cubic foot

oz/ft3, oz/cu ft

uncja na stopę sześcienna

1 oz/ft3 = 1,00116 kg/m3

long ton per cubic yard

ton/yard3 (UK)

tona długa na jard sześcienny

1 ton/yd3 (UK) = 1328,94 kg/m3

pound per fluid gallon (UK)

lb/gal liq (UK)

funt na galon cieczy (UK)

1 lb/gal liq (UK) = 99,7763 kg/m3

pound per fluid gallon (US)

lb/gal liq (US)

funt na galon cieczy (US)

1 lb/gal liq (US) = 119,826 kg/m3

jednostki prędkości

 

 

 

foot per second

ft/s

stopa na sekundę

1 ft/s = 0,3048 m/s

mile per hour

mi/h

mila na godzinę

1 mi/h = 1,60934 km/h
  = 0,47704 m/s

mile per second

mi/s

mila na sekundę

1 mi/s = 1,60932 km/s
  = 5793,64 km/h

jednostki przyspieszenia

 

 

 

foot per square second

ft/s2

stopa na kwadrat sekundy

1 ft/s = 0,3048 m/s2

jednostki siły, ciężaru

 

 

 

long ton force

tonf (UK)

tona długa – siła (UK)

1 tonf (UK) = 9964,02 N

short ton force

tonf (US)

tona krótka – siła (US)

1 tonf (US) = 8896,44 N

pound force

lbf

funt – siła

1 lbf = 4,44822 N

ounce force

ozf

uncja – siła

1 ozf = 0,278014 N

jednostki ciężaru właściwego

pound force per cubic foot

lbf/ft3

funt – siła na stopę sześcienną

1 lbf/ft3 = 157,087 N/m3

jednostki ciśnienia, naprężenia mechanicznego

pound force per square inch

lbf/in2

funt – siła na cal kwadratowy

1 lbf/in2 = 6894,76 Pa

ounce force per square inch

ozf/in2

uncja – siła na cal kwadratowy

1 ozf/in2 = 430,992 Pa

foot of water thread

ft H2O

stopa słupa wody

1 ft H2O = 2989,07 Pa

inch of water thread

in H2O

cal słupa wody

1 in H2O = 249,089 Pa

inch of merkury thread

in Hg

cal słupa rtęci

1 in Hg = 3386,39 Pa

jednostki pracy, energii, ilości ciepła

pound force·foot

lbf·ft

funt – siła · stopa

1 lbf·ft = 1,35582 J

British thermal unit

Btu

brytyjska jednostka cieplna

1 Btu = 1055,06 J

jednostki mocy, strumienia ciepła

pound force·foot per second

lbf·ft/s

funt siła · stopa na sekundę

1 lbf·ft/s = 1,35582 W

horse power

hp

koń mechaniczny (UK)

1 hp = 745,700 W

Btu per second

Btu/s

Btu na sekundę

1 Btu/s = 1055,06 W

Btu per hour

Btu/h

Btu na godzinę

1 Btu/h = 0,29306 W

jednostki ciepła właściwego

 

 

 

Btu per pound · degree Fahrenheit

Btu/(lb·°F)

Btu na funt i stopień Fahrenheita

1 Btu/(lb·°F) = 4,1868 kJ/(kg·K)

jednostki przewodności cieplnej

Btu per hour · foot ´ degree Fahrenheit

Btu/(h·ft·°F)

Btu na godzinę · stopę i stopień Fahrenheita

1 Btu/(h·ft·°F) = 1,73073 W/(m·K)

Btu per second · foot ´ degree Fahrenheit

Btu/(s·ft·°F)

Btu na sekundę · stopę i stopień Fahrenheita

1 Btu/(s·ft·°F) = 6,230964 kW/(m·K)

jednostki współczynnika wymiany cieplnej

Btu per hour · square foot  · degree Fahrenheit

Btu/(h·ft2·°F)

Btu na godzinę · stopę kwadr. i stopień Fahr.

1 Btu/(h·ft2·°F) = 5,67826 W/(m2·K)

jednostki temperatury (najczęściej używane)

przeliczenie skal temperatury

Nazwa

Symbol

Przeliczenie skal

Kelwin termodynamiczny, temperatura Kelvina T

K

Stopień termodynamiczny Celsjusza, temperatura Celsjusza t

°C

Stopień termodynamiczny Fahrenheita, temperatura Fahrenheita tF

°F

jednostki ciśnienia z różnych układów

Nazwa

Pa

dyn/cm2

kG/cm2

atm

bar

Tr

mm H2O

1 paskal
 = 1 Pa (1 N/m2)

1

10

1,019716× 10-5

9,86923 × 10-6

10-5

7,50062 × 10-3

1,01974 × 10-1

1 dyna na cm kwad.
 = 1 dyn/cm2

10-1

1

1,019716× 10-6

9,86923 × 10-7

10-6

7,50062 × 10-4

1,01974 × 10-2

1 atmosfera techniczna
 
= 1 kG/cm2

9,80665 × 104

9,80665 × 105

1

9,67841 × 10-1

9,80665 × 10-1

7,35559 × 102

1,00003 × 104

1 atmosfera fizyczna
 = 1 atm

1,01325 × 105

1,01325 × 106

1,033

1

1,01325

7,60 × 102

1,03326 × 104

1 bar

105

106

1,019716

9,86923 × 10-1

1

7,50062 × 102

1,01974 × 104

1 tor = 1 Tr
 = 1 mm hg
(przy 0°C)

1,333224 × 102

1,333224 × 103

1,360 × 10-3

1,3157895× 10-3

1,333224× 10-3

1

1,35954 × 10

1 funt-siła na cal kwadratowy
 = 1 Lb/in2

6,894757 × 103

6,894757 × 104

7,031 × 102

6,80460 × 10-2

6,894757 × 10-2

5,17149 × 10

7,03089 × 102

1 funt-siła na stopę kwadratową
 = 1 Lb/ft2

4,788 × 10

4,788 × 102

4,882 × 104

4,725 × 10-4

4,788 × 10-4

3,5911 × 10-1

4,882

1 cal słupa rtęci
 = 1 cal Hg
(przy 0°C)

3,386 × 103

3,386 × 104

3,453 × 102

3,342 × 10-2

3,386 × 10-2

2,540 × 10

3,453 × 102

1 milimetr słupa wody
= 1mm H2O
   
(przy 4°C, 1 atm)

9,80638

9,80638 × 10

9,99972 × 10-5

9,67814 × 10-5

9,80638 × 10-5

7,35539 × 10-2

1

jednostki ciśnienia z różnych układów i ich relacje do jednostki SI (paskala)

Nazwa

Symbol

Relacja do Pa

dynamo-centymetr kwadratowy

dyn/cm2
= g/(cm · s2)

0,1 Pa

kilogram‑siła na metr kwadratowy

kG/m2

9,80665 Pa

milimetr słupa wody

mm H2O

1mm H2O = 9,807 Pa

centymetr słupa wody

cm H2O

1cm H2O = 98,067 Pa

metr słupa wody

m H2O

1m H2O = 9806,654 Pa

milimetr słupa rtęci (tor)

mm Hg

1mm Hg = 133,322 Pa

funt‑siła na cal kwadratowy

lbf/in2

1lbf/in2 = 6894,76 Pa

funt‑siła na stopę kwadratową

lbf/ft2

1lbf/ft2 =  47,8803 Pa

funt‑siła na jard kwadratowy

lbf/yd2

1lbf/yd2 = 5,32003 Pa

uncja‑siła na cal kwadratowy

ozf/in2

1ozf/in2 = 430,922 Pa

stopa słupa wody

ft H2O

1ft H2O = 2989,07 Pa

cal słupa wody

in H2O

1in H2O = 249,089 Pa

cal słupa rtęci

in Hg

1in Hg = 3386,39 Pa

atmosfera fizyczna

760mm Hg

760mm Hg = 1013,25 hPa

atmosfera techniczna

kG/cm2

1kG/cm2 = 980,665 hPa

bar

105 N/m2

1bar = 105 Pa

jednostki siły

Nazwa

N

dyn

kG

Lb

pdl

1 niuton = 1 N

1

105

1,02 × 10-1

2,248 × 10-1

7,233

1 dyna = 1 dyn

10-5

1

1,020 × 10-6

2,248 × 10-6

7,233 × 10-5

1 kilogram-siła = 1 Kg

9,80665

9,80665 × 105

1

2,205

7,093 × 10

1 gram-siła = 1 G

9,80665 × 10-3

9,80665 × 102

10-3

2,205 × 10-3

7,093 × 10-2

1 funt-siła = 1 Lb

4,448

4,448 × 105

4,536 × 10-1

1

3,217 × 10

1 poundal = 1 pdl

1,383 × 10-1

1,383 × 104

1,410 × 10-2

3,108 × 10-2

1

 



za pomocą jednostek podstawowych i uzupełniających

za pomocą jednostek podstawowych i uzupełniających

za pomocą jednostek podstawowych i uzupełniających

za pomocą jednostek podstawowych i uzupełniających